W zeszłym roku został Pan uhonorowany statuetką Polskiego Herkulesa – nagrodą przyznawaną osobowościom, które w okresie 20 lat Polski w Unii Europejskiej wyróżniły się innowacyjnością i trwałym wkładem w rozwój sektora budownictwa. W jaki sposób takie momenty wpływają na Pana codzienną pracę?
Tomasz Szuba (TINES) Samo wyróżnienie i decyzja Kapituły były dla mnie dużym zaszczytem i osobistą satysfakcją. Jednak jeszcze ważniejsze było grono osób, w którym miałem przyjemność się znaleźć — ludzi, którzy przez ostatnie 20 lat realnie współtworzyli rozwój polskiego budownictwa i infrastruktury po wejściu Polski do Unii Europejskiej. Wszystkim laureatom jeszcze raz serdecznie gratuluję.
Takie momenty są przede wszystkim potwierdzeniem, że konsekwentnie obrana droga — oparta na wdrażaniu innowacyjnych rozwiązań technicznych i technologicznych — ma sens i przynosi trwałe efekty. Dla mnie innowacja nigdy nie była celem samym w sobie. Najważniejsze jest to, czy dane rozwiązanie działa w praktyce, poprawia trwałość infrastruktury, bezpieczeństwo i komfort użytkowników oraz czy po latach eksploatacji nadal potwierdza swoją skuteczność. To podejście od początku budowało filozofię działania TINES.
Wielokrotnie podkreśla Pan, że kluczem do rozwoju są ludzie — pasja, zaangażowanie i współpraca zespołowa. Jak dziś budujecie kulturę organizacyjną otwartą na innowacje i transfer wiedzy wewnątrz firmy?
Tomasz Szuba (TINES) Przez całe moje życie zawodowe pracowałem zespołowo. Budowałem struktury organizacyjne, tworzyłem zespoły i prowadziłem projekty wymagające współpracy ludzi o różnych kompetencjach i doświadczeniach. I mimo upływu lat jedno się nie zmieniło — najważniejsi nadal pozostają współpracownicy. Innowacyjnej organizacji nie buduje się wyłącznie poprzez technologię czy inwestycje w park maszynowy. Fundamentem są ludzie, którzy chcą się rozwijać, są ciekawi nowych rozwiązań i potrafią współpracować. Dlatego, mimo obowiązków związanych z zarządzaniem spółką, pozostawiłem sobie bezpośredni nadzór nad obszarem badawczo-rozwojowym. To część działalności firmy, która daje mi największą satysfakcję i pozwala utrzymywać bezpośredni kontakt z procesem tworzenia nowych rozwiązań.
W TINES innowacje są elementem codziennego funkcjonowania firmy. Prace rozwojowe nie są zamknięte wyłącznie w jednym dziale. W proces zaangażowani są pracownicy różnych obszarów organizacji — od działów technicznych i produkcyjnych po obsługę rynku i realizację projektów. To pozwala nam utrzymywać stały kontakt z klientem, analizować rzeczywiste warunki eksploatacji naszych rozwiązań i zbierać informacje zwrotne, które bardzo często stają się początkiem kolejnych prac badawczo-rozwojowych. Dzięki temu rozwój technologii nie odbywa się w oderwaniu od rynku, ale wynika z realnych potrzeb infrastruktury i doświadczeń z wdrożeń.
TINES rozwija technologię dla konstrukcji bezpodsypkowych, stosowanych w kolei, metrze, tramwajach czy torach podsuwnicowych. Jak wygląda proces skalowania tych rozwiązań w różnych segmentach infrastruktury?
Tomasz Szuba (TINES) Poszczególne segmenty infrastruktury szynowej bardzo mocno różnią się pod względem wymagań technicznych, procedur dopuszczeniowych oraz podejścia do wdrażania nowych technologii.
W przypadku kolei i metra funkcjonują precyzyjnie określone procedury uzyskiwania pozwoleń i dopuszczania do eksploatacji. Producent, który pomyślnie przejdzie badania w akredytowanym laboratorium oraz testy eksploatacyjne na poligonie badawczym, zyskuje jasno zdefiniowaną ścieżkę wdrażania swoich rozwiązań w infrastrukturze. Jednocześnie jest to proces wymagający dużej cierpliwości i odpowiedzialności. W branży kolejowej nowe rozwiązania budują swoją pozycję przede wszystkim poprzez wieloletnią, bezawaryjną eksploatację. W przypadku TINES właśnie trwałość i niskie koszty utrzymania są wspólnym mianownikiem wszystkich naszych rozwiązań. Bardzo często oznacza to wyższy koszt inwestycyjny na etapie realizacji, jednak rzeczywista opłacalność takich systemów ujawnia się dopiero w długim cyklu życia. Dobrym przykładem jest wdrożony przez nas 20 lat temu zintegrowany system nawierzchni kolejowo-drogowej na przejazdach kolejowych. Było to pierwsze tego typu rozwiązanie zastosowane na infrastrukturze PKP PLK. Dziś, po dwóch dekadach bezawaryjnej eksploatacji, rozwiązanie stało się jednym ze standardów stosowanych przez narodowego zarządcę infrastruktury.
Zupełnie inaczej wygląda segment infrastruktury tramwajowej, w którym standardy techniczne i procedury certyfikacyjne wciąż nie zostały odpowiednio ujednolicone. Brak jednoznacznych kryteriów oceny rozwiązań oraz dowolność interpretacyjna sprawiają, że rynek ten funkcjonuje dziś w warunkach dużej niejednorodności jakościowej. W praktyce oznacza to, że rozwiązania projektowane z myślą o wieloletniej eksploatacji bardzo często konkurują z rozwiązaniami, które nie zostały odpowiednio zweryfikowane pod kątem trwałości oraz rzeczywistych warunków pracy materiałów i elementów konstrukcji. To problem, o którym jako środowisko mówimy od wielu lat. Z perspektywy producenta i uczestnika procesu inwestycyjnego uważam, że rynek wymaga dziś większej standaryzacji, jasnych zasad oceny rozwiązań oraz jednoznacznego powiązania wymagań technicznych z rzeczywistymi warunkami użytkowania. Tylko takie podejście pozwala budować uczciwe warunki konkurencji i jednocześnie podnosić jakość oraz trwałość infrastruktury.
Rośnie zapotrzebowanie na ekologiczne i ciche technologie. Jak działa strategia zrównoważonego rozwoju TINES w kontekście redukcji wibracji, hałasu i wpływu na środowisko?
Tomasz Szuba (TINES) Redukcja oddziaływań środowiskowych generowanych przez transport szynowy — przede wszystkim hałasu i drgań — od wielu lat pozostaje jednym z kluczowych kierunków rozwoju TINES. To obszar szczególnie bliski naszej działalności, ponieważ od początku rozwijamy technologie w oparciu o inżynierię materiałową i świadome projektowanie właściwości produktów i systemów pod konkretne warunki pracy w nawierzchni szynowej. Nie projektujemy materiałów wyłącznie pod kątem spełnienia podstawowych wymagań technicznych. Punktem wyjścia jest dla nas analiza rzeczywistych warunków eksploatacji oraz odpowiedź na pytanie, jakie funkcje dany materiał ma pełnić w konstrukcji torowiska, drodze kolejowej czy systemu metra. Dlatego przy projektowaniu formulacji naszych wyrobów koncentrujemy się na parametrach związanych z absorpcją drgań, redukcją hałasu, odpornością zmęczeniową oraz trwałością właściwości materiałowych w długim okresie użytkowania. W praktyce oznacza to wykorzystanie osiągnięć nowoczesnej inżynierii materiałowej do tworzenia kompozycji polimerowych projektowanych pod konkretne zastosowania konstrukcyjne. To właśnie w tym obszarze powstaje dziś realna innowacja.
Odbiorcą tych rozwiązań jest ostatecznie człowiek — pasażer szynowego transportu publicznego oraz mieszkańcy żyjący i funkcjonujący w jego otoczeniu. Nowoczesna infrastruktura musi być dziś nie tylko trwała i bezpieczna, ale również możliwie najmniej uciążliwa. I właśnie temu podporządkowany jest rozwój naszych technologii.
Współpracują Państwo z kluczowymi ośrodkami badawczo-rozwojowymi np. w zakresie przygotowania konstrukcji do prędkości 350 km/h we współpracy z Instytutem Kolejnictwa. Jakie realne korzyści dostrzega Pan z połączenia biznesu z nauką?
Tomasz Szuba (TINES) Całe moje życie zawodowe związane jest ze współpracą z nauką — przede wszystkim z polskimi uczelniami technicznymi oraz instytutami badawczo-rozwojowymi. Nie wyobrażam sobie funkcjonowania nowoczesnej firmy infrastrukturalnej bez współpracy ze środowiskiem naukowym. Dla mnie jest to naturalny element procesu tworzenia nowych technologii i budowania kompetencji przemysłowych. Jednocześnie zawsze podkreślam, że prawdziwa innowacja zaczyna się dopiero w momencie wdrożenia. Dopóki rozwiązanie funkcjonuje wyłącznie na poziomie badań laboratoryjnych lub dokumentacji, mówimy o pracach badawczo-rozwojowych. Innowacja pojawia się wtedy, kiedy rozwiązanie zaczyna pracować w rzeczywistych warunkach eksploatacyjnych.
Współpraca przemysłu z nauką jest dziś jednym z najważniejszych mechanizmów rozwoju nowoczesnej gospodarki i nowoczesnych technologii infrastrukturalnych. To relacja oparta na wzajemnym oddziaływaniu i wzajemnym rozwoju obu środowisk. Nauka wnosi wiedzę teoretyczną, potencjał badawczy oraz możliwość prowadzenia zaawansowanych analiz materiałowych i konstrukcyjnych. Przemysł wnosi praktykę wdrożeniową, doświadczenie realizacyjne oraz możliwość weryfikacji rozwiązań w rzeczywistych warunkach pracy. I właśnie ten element ma kluczowe znaczenie. Badania laboratoryjne są niezwykle ważne, ale dopiero wieloletnie użytkowanie infrastruktury pozwala zweryfikować zachowanie materiałów i konstrukcji. To najcenniejsze źródło wiedzy zarówno dla przemysłu, jak i dla środowiska naukowego. Dzięki temu nauka otrzymuje rzeczywiste dane pozwalające rozwijać i walidować modele badawcze, a przemysł może stale podnosić poziom technologiczny swoich rozwiązań oraz rozwijać nowe systemy odpowiadające na zmieniające się potrzeby. Właśnie w takim modelu powstają dziś najbardziej wartościowe innowacje — jako efekt synergii nauki, przemysłu, projektowania i praktyki eksploatacyjnej.
W perspektywie najbliższych lat będzie to miało szczególne znaczenie dla rozwoju infrastruktury kolejowej w Polsce, w tym projektów związanych z kolejami dużych prędkości. To ogromna szansa nie tylko na budowę nowoczesnej infrastruktury, ale również na trwałe podniesienie kompetencji polskiego przemysłu i polskiej myśli technicznej.
Czy Pana firma inwestuje w rozwój sektora obronnego i wykorzystanie materiałów podwójnego zastosowania? Jeśli tak, to proszę o szerszą wypowiedź na to pytanie.
Tomasz Szuba (TINES) Kolej już dziś jest jednym z kluczowych segmentów infrastruktury krytycznej państwa i z natury posiada charakter dual-use, czyli podwójnego zastosowania. Najbardziej wyraźnie pokazuje to obecna sytuacja w Ukrainie, gdzie infrastruktura kolejowa pełni jednocześnie funkcję transportową, logistyczną oraz elementu systemu bezpieczeństwa państwa i ochrony ludności. To bardzo ważna lekcja również dla całej Europy. W ostatnich latach wyraźnie zmieniło się postrzeganie kolei. Coraz częściej analizujemy ją nie tylko przez pryzmat mobilności czy logistyki, ale również odporności państwa, ciągłości funkcjonowania systemów transportowych oraz bezpieczeństwa strategicznego. W tym kontekście rola producentów elementów infrastruktury i systemów kolejowych również nabiera nowego znaczenia. Odpowiadamy za parametry techniczne wyrobów, za ich trwałość, niezawodność oraz zdolność funkcjonowania w warunkach kryzysowych i wieloletniej eksploatacji. TINES aktywnie uczestniczy w działaniach związanych z rozwojem obszaru dual-use, współpracując w ramach różnych środowisk eksperckich i grup roboczych, w tym również w ramach Polskiego Klastra Budowlanego. Bardzo ważne jest dla nas, aby potencjał polskiego przemysłu był jak najlepiej wykorzystywany przy budowie infrastruktury krytycznej oraz systemów wpływających na bezpieczeństwo państwa. To istotne zarówno z punktu widzenia suwerenności kraju, jak również rozwoju zdolności technologicznych polskiego przemysłu.
Dobrym przykładem praktycznego wymiaru projektu infrastrukturalnego dual-use jest realizowany obecnie przez TINES kontrakt dla metra w Kijowie. System metra pełni tam jednocześnie funkcję transportową oraz ochronną dla mieszkańców miasta. Dostarczamy elementy konstrukcji nawierzchni szynowej dla nowego odcinka metra na Wynohradar, a realizacja projektu potrwa do końca przyszłego roku. Nasze doświadczenie zdobywane przez lata przy realizacji wymagających projektów kolejowych i metra w Polsce oraz za granicą znajduje dziś zastosowanie w nowych obszarach związanych z bezpieczeństwem i odpornością systemową państwa.
Jak widzi Pan rolę TINES w kontekście tworzenia infrastruktury obronnej, biorąc pod uwagę specyfikę i wymagania techniczne bezpiecznego i szybkiego montażu konstrukcji żelbetowych? Co, z perspektywy całej branży budowlanej, oznacza współpraca z sektorem obronnym i wykorzystanie materiałów podwójnego zastosowania?
Tomasz Szuba (TINES) Szczególnie ważne są technologie prefabrykacji, rozwiązania modułowe oraz systemy umożliwiające szybki, bezpieczny i powtarzalny montaż elementów konstrukcyjnych.
To właśnie infrastruktura kolejowa należy do najbardziej wymagających segmentów budownictwa pod względem trwałości, bezpieczeństwa eksploatacyjnego oraz odporności materiałowej. Kompetencje budowane przez lata w tym obszarze mogą być dziś wykorzystywane również przy realizacji projektów o znaczeniu obronnym i krytycznym. Dlatego konsekwentnie rozwijamy nasz know-how technologiczny, organizacyjny i certyfikacyjny, aby aktywnie uczestniczyć w budowie infrastruktury podwójnego zastosowania.
W mojej ocenie współpraca sektora budowlanego i przemysłowego z obszarem obronnym będzie w najbliższych latach jednym z ważniejszych kierunków rozwoju potencjału polskiej gospodarki oraz budowy nowych zdolności technologicznych i przemysłowych.
Sfinansowano w ramach reakcji Unii na pandemię COVID-19